Alkohol sender fleire på sjukehus. Kva gjer vi med det?

Klarer vi å redusere rusmiddelbruken i Norge, vil vi også få frigjort kapasitet på våre behandlingsinstitusjonar, der alkoholrelaterte skadar utgjer ein altfor stor del av alle innleggingar. I løpet av dei tolv siste åra har antal sjukehusinnleggingar på grunn av alkohol auka med nesten 80 prosent. Bør ikkje ei slik utvikling få ein til å tenkje ut over eiga såkalla «nyting», og få oss til å vere meir solidariske med dei som difor må vente lenger i sjukehuskø for andre plager?

Likevel opplever vi eit ramaskrik i ulike media fra alkoholbrukarar, kvar gong nokon kjem med forslag om å avgrense tilgangen eller auke prisen. Sjølv om slike tiltak viser seg å ha effekt, så blir skremselen frå brukarane om auka smugling, auka taxfree- og svenskehandel så sterk, at myndigheitene oftast vel å «bøye av». Ja, dei vel jamvel å auke tilgangen og produktmengda, ved mellom anna å legge til rette for fleire pol i distrikta og fleire lokale alkoholprodusentar. Dette trass i at vi veit at auka tilgang gir auka forbruk. Forstå det den som kan...!

Det virkar som om i restriktiv alkoholpolitikk er noko som dei fleste politiske parti unngår å «fronte», av frykt for å miste stemmer ved val. Bør ikkje partimedlemene lage sine helseprogram ut frå forsking og ny kunnskap om bruk av rusmiddel i samfunnet, og ikkje berre la frykt for å miste velgjarar styre realpolitikken? Redsla for å gjennomføre såkalla upopulære endringar på nettopp dette feltet er i dag så stor, at det over tid vil vere øydeleggande for samfunnet. Politikarane klarer å einast om å redusere røyking og klimaforureining ut fraå forsking og ny kunnskap, men noko tilsvarande om alkoholbruken, klarer dei altså ikkje. Dette viser berre kva for makt «kong alkohol» har i samfunnet i dag, og kor vanskeleg det vil bli å ta tak i drikkekulturen i åra som kjem. Men, dersom politikarane ikkje tar tak i dette nå, medan problemet framleis er handterbart, så vil dei kunne oppleve å måtte gå mykje meir dramatisk til verks i framtida.

Samfunnet har ikkje uavgrensa økonomiske midlar å setje inn, og sjukehusa rundt om i landet får stadig strammare budsjett. Med slike framtidsutsikter, har ein kvar borgar plikt til å vere med på å minske «sjølvpålagde» alkoholrelaterte helseplager, slik at samfunnet kan bruke sine avgrensa ressursar på alle dei som treng hjelp av andre grunnar. Når vi for eksempel veit at 1 av 3 sjukehussenger er opptatt av pasientar med alkoholrelaterte plager, så meiner vi at det er usolidariskt å ikkje gjere noko med det. Tenk på kor mange «uskuldige» som blir ståande mykje lenger i sjukehuskø, og med det blir utsett for unødvendige lidingar som ei følgje av dette! Stort sett alle er i dag einige om at kampen mot bruk av tobakk har vore vellukka, og i åra som kjem vil neste kamp måtte rettast mot alkoholkulturen, som ei følgje av at skadeverknadene både samfunnsmessig og menneskeleg blir meir og meir tydelege.

I tillegg kjem dei økonomiske kostnadene av nordmenn sin alkoholbruk. Desse er estimert til 22 milliardar kroner. Då er kostnader for helse- og sosialvesenet, for arbeidslivet, tap i form av ulukker samt kriminalitet, inkludert. Dei faktiske kostnadene knytt til alkoholbruk er altså betydelege. Og, alle følgjer kan dessutan ikkje målast i kroner. Folk opplever smerte, liding, sorg og tap av livskvalitet, noko som ikkje er tatt med i kostnadsrekneskapen. Det rammar både personar med rusproblem, familie, vener og kollegaer. 

Bør ikke dette være noko til ettertanke?

IOGT Region Midt Norge

Per-Arne Lillebø, leiar

Johannes Sandstad, nestleiar